Wijnen: moeten we bang zijn voor de sulfieten?

Nu wijnbeurzen en wijnacties in alle warenhuizen weer in volle gang zijn, is het geen gek idee om enige vragen te stellen over de aanwezigheid van SO2 of sulfieten (zwaveldioxide) in die goddelijke brouwsels.

Is het gevaarlijk of niet gevaarlijk? De meningen verschillen en de hele wijnsector geeft toe dat er op heden geen enkel bevredigend alternatief bestaat. Met andere woorden: zonder die sulfieten, zo verzekeren ons de specialisten, zou de wijn niets anders zijn dan azijn. Die toevoeging van zwavel gaat trouwens al behoorlijk ver terug in de tijd, want er werd informatie over gevonden die dateert van het einde van de 18de eeuw...

'Het is heel simpel: zonder sulfieten is er geen wijn', zo verzekert ons Alain Bloeykens, organisator van het salon Megavino. 'De sulfieten beschermen de wijn tegen oxidatie. Probeer maar eens een geoxideerde (bruin geworden) appel te eten: hij zal ook sterk ruiken. Net zo goed is een geoxideerde wijn niet te drinken'.

De sulfieten zijn dus de bewaarmiddelen van de wijnen, maar ook van cider, schuimwijn en champagnes. "Al jarenlang voert het grote merk Bollinger testen uit op zijn champagnes, maar het is onmogelijk zonder sulfieten". We vinden ze ook terug in een reeks andere courant geconsumeerde voedingsproducten: charcuterie, gehakte biefstuk (onderzoeken van het FAVV tonen trouwens vaak een heel hoog gehalte sulfieten voor deze producten), garnalen, gedroogd fruit of nog augurken in bokalen. Het gaat ook hier telkens om het voorkomen van de oxidatie, bijvoorbeeld om te vermijden dat het gehakt zijn mooie rode kleur verliest en bruin wordt in het cellofaanpapier.

In wijn, ongeacht van welk type en kleur, zitten er zeker sulfieten in bijna alle flessen. "En hoe zoeter de wijn, hoe meer sulfieten erin gedaan worden want anders bestaat het risico van opnieuw gisten in de fles", voegt de specialist daar nog aan toe. Er zit dus meer SO2 in de zoete en halfdroge witte wijnen, iets minder in de droge witte wijnen en nog minder in de rode wijnen.

Het is nochtans nog maar sinds 2005 dat de wetgeving van de Europese Unie de vermelding 'Bevat sulfieten' verplicht vanaf een hoeveelheid van 10mg restzwavel per liter. En dat gaf toen al aanleiding tot honderden paniekreacties... Daarop werden plafondwaarden vastgelegd: 160mg/l voor de rode wijnen, 210mg/l voor de witte wijnen en 260 à 400mg/l voor de zoete wijnen (van het type Sauternes). In de praktijk ligt dat cijfer voor de rode wijnen, die nog altijd het meest gedronken worden, rond de 40mg/l. En zelfs al zou de wijnbouwer geen zwavel aan zijn wijn toevoegen, dan zou er toch nog gevormd worden (a rato van 10 à 30mg per liter) door de gisten die in het fermentatieproces tussenkomen. Kortom, met minder sulfieten is absoluut onmogelijk... tenzij de hele wijnconsumptie radicaal wordt stopgezet!

En is er gevaar voor de gezondheid? Daar ligt het grote struikelblok: SO2 is een erkende allergieverwekkende stof, zelfs al bij kleine doses. En ook al zal de inname van dagelijkse doses in de grootteorde van 400mg/dag, d.i. de maximum toegelaten hoeveelheid voor bepaalde wijnen, geen onmiddellijke weerslag hebben op de gezondheid, is toch algemeen geweten dat ze schadelijk zijn. Sterk astmatische personen zijn het gevoeligst en bij hen kan het innemen van sulfieten binnen het half uur leiden tot niezen, jeuk, netelroos, buikpijn of zelfs ernstigere symptomen. Dat geldt echter - gelukkig - maar voor ongeveer 5% van de personen die deze ademhalingstoornis hebben. Daar moet nog aan toegevoegd worden dat mensen die geen aspirine verdragen, ook moeten opletten voor de sulfieten. En om te besluiten is het ook zo dat een overdosering in een wijn voor eender wie aanleiding kan geven tot lange en pijnlijke migraine. Het is onder andere om die redenen dat Europa de vermelding van de sulfieten op het wijnetiket in 2005 verplicht heeft gemaakt.

Een laatste punt: moet er voor de biologische wijnen gekozen worden om een gegarandeerd 100% "gezond" product te hebben? Helemaal niet, helaas...

'De wetgeving voor de biologische wijnen spreekt van een verbod op het gebruik van insecticiden en scheikundige producten in de wijngaarden, maar geen enkel verbod spreekt over de wijnmakerij, waar de toevoeging van SO2 dus toegelaten wordt', gaat Alain Bloeykens verder, die ook toegeeft dat controles op de toepassing van de normen op het terrein eerder zelden voorkomen. Blijven nog over: enkele zogenaamd 'natuurlijke' wijnen, zonder toegevoegde sulfieten (of beter: met enkel de sulfieten die aangemaakt worden door de fermentatie) of met zo weinig mogelijk toegevoegde sulfieten. Ze zijn zeldzaam en kunnen maar gemaakt worden in enkele streken waar de temperatuurschommelingen minder groot zijn.